Sara Tavares, donderdagavond in de Groninger Oosterpoort. Foto Harry Cock/ de Volkskrant

^'lk kijk vanuit de wereld naar Kaapverdie'

Interview

Sara Tavares

De Portugees/Kaapverdische zangeres leent van traditie, maar maakt nieuwe, frisse pop.

Van onze verslaggever Robert van Gijssel

GRONINGEN Echt plezierig vindt ze het niet: opmerkingen over het Eurovisie Songfestival 1994. Toch stond Sara Tavares daar, 16 jaar oud, als vertegenwoordigster van Portugal, in schitterend met goud bespetterd galajurkje, onder stijf gelakt bobkapsel. Bloedstollend zuiver zong 'Sara' Chamar a musica, goed voor een achtste plaats, met 73 punten.

Een aardig liedje, een niet onver­dienstelijk resultaat, `maar het staat nu ver van me af, zegt Tava­res. `Gek om er aan terug te den­ken.'

Gek of niet, het was een vliegen­de start voor de vrouw die nu heel 'rootsy', met lang gevlochten haar en Afrikaanse bedachtzaamheid de soundcheck staat te doen in de Groninger Oosterpoort, voor het eerste van een lange reeks Neder­landse concerten. `Het ging te snel. lk had als Whitney Houston de Por­tugese Soundmixshow gewonnen, daarna ineens dat Songfestival. lk stond in Portugal op de covers van alle tijdschriften. En ik had geen idee hoe het verder moest.'

Gezongen had ze altijd al, in de kerk, bij een gospelkoortje in Lissa­bon. `Ik was gek op muziek, maar wist er niets van. Ik greep alles wat ik in handen kon krijgen, ik kroop in de radio: Een ragfijne stem had ze, zonder het geringste rafeltje, waarmee ze hemels kon uithalen. Maar wat ze er verder mee moest? 'Met het repertoire a la Chamar a musica had ik niets. Met Whitney Houston ook niet.'

Gelukkig waren de hulptroepen onderweg. De jonge Tavares, een tweede generatie Kaapverdiaanse immigrante, die door haar ouders aan een Portugese pleegmoeder werd afgestaan, werd nogmaals geadopteerd en wel door de Kaap­verdiaanse gemeenschap in Lissa­bon. 'De Kaapverdianen waren trots op mij, omdat ik Portugal had vertegenwoordigd. Ze claimden me: Eng? `Nee, ik was dolgelukkig dat ik in deze community werd op­genomen. lk dook erin onder. Een enorme verandering: ik leerde de tradities kennen van de cultuur van mijn ouders, de Kaapverdiaan­se muziek met Afrikaanse swing en ritmes, zingen in de Creoolse taal.''Hopelijk wordt later gezegd dat onze muziek ook authentiek is'

 

Zo voedde de hypermuzikale Kaapverdiaanse gemeenschap haar misschien wel muzikaalste dochter. Maar Tavares bleek een ei­genwijsje. `Kaapverdianen kijken vanuit Kaapverdië naar de wereld. Ik keek vanuit de wereld naar Kaapverdië. Als relatieve buiten­staander pakte ik veel op, maar ik gebruikte het, ik werd het niet' Haar eigen stijl: Afrikaanse melo­dieuze pop, gezongen in Engels, Creools en Portugees, met geraffi­neerd gitaarspel, lichtvoetig en zonnig. Geen dieptreurige traditi­onele morna's - de variant van de Portugese fado-waarmee de Kaap­verdiaanse Cesária Évora de we­reld aan het huilen bracht. `Ik luis­ter naar die morna's, probeer ze zelf af en toe te zingen. Maar die lie­deren slaan zo diep naar binnen, daar voel ik de traditie niet sterk genoeg voor.' Toch moet het dra­ma wel in haar huizen, gezien de jeugd van armoede, van straat­schuimen in Lissabons slechte buurten, van adoptie.'Ik heb zeker geen makkelijk leven. Maar ik be­strijd het donker met licht'

Zoals op haar laatste cd Balance, die het hardnekkigste chagrijn doet verwaaien. Bom Feeling, zingt Tavares, `Give me Bom Feeling, good vibes to set us free, yeah!' Hitgevoe­lig en vrolijk, weinig immigratie­problematiek en nog minder we­reldleed. 'Nieuw en fris', vindt ze zelf. `Gewoon popmuziek. Een woord als authentiek zegt me wei­nig. Daardoor hoor ik niet bij een stroming in de wereldmuziek, ben ik ook geen typische Kaapverdi­aanse muzikant. Maar ik sta dan ook liever aan het begin van een nieuwe traditie, van muziek van de diaspora, van Afrikaanse jonge immigranten in Europa die niet al­leen terugkijken. Hopelijk wordt later gezegd dat onze Afro-Europe­se muziek ook authentiek is, een stijl van een generatie, zoals nu ook wordt gezegd van Afro-Amerikaanse muziek.'

Theoretiseren over haar muziek, eigenlijk heeft Tavares er een bloedhekel aan. 'Als ik een num­mer schrijf, speel ik soms een hele dag lang, als een mantra, twee ak­koorden. Ik zoek naar een vonk in een melodie of een ritme. Muziek maken is zo spontaan, achteraf ra­tionaliseren zou je beter kunnen laten: Spannender vindt ze wat haar stem gaat doen, de komende jaren. Of dat rafeltje er toch komt. `Ik kan niet wachten om te weten hoe mijn stem zich ontwikkelt, van ongeschonden nu tot mis­schien ooit een rauwe soul?'

Sara Tavares Balancê, World Connectio. Live: vanavond in de Vest in Alkmaar, morgen in Odeon, Zwolle. Daarna, zie www.saratavares.com